«Θέλω να μείνω πιστός σε αυτό που είμαι.» «Νιώθω την ανάγκη να αλλάξω τα πάντα.» «Κι αν αλλάξω και δεν με αναγνωρίζω πια;» Αν τα έχεις σκεφτεί, δεν είσαι μόνος.
Αυθεντικότητα ή καινοτομία; Η μία φωνή λέει «μείνε αυτός που είσαι». Η άλλη λέει «δοκίμασε κάτι καινούργιο». Η γέφυρα ανάμεσά τους δεν είναι ούτε η ακινησία ούτε η αλλαγή για την αλλαγή. Είναι η αυτοεκτίμηση: να ξέρεις ότι αξίζεις, είτε μένεις ίδιος είτε αλλάζεις.
Αυθεντικότητα: να μένεις πιστός σε αυτό που είσαι
Αυθεντικότητα σημαίνει να ζεις σύμφωνα με τις αξίες σου. Να λες αυτό που πιστεύεις, να κάνεις αυτό που σου ταιριάζει, να μη φοράς μάσκες για να αρέσεις.
Όταν όμως μένει μόνη της, η αυθεντικότητα γίνεται άλλοθι. «Έτσι είμαι εγώ» γίνεται η απάντηση σε κάθε πρόταση για αλλαγή. Ο άνθρωπος μένει στο ίδιο λιμάνι, όχι επειδή του αρέσει, αλλά επειδή φοβάται να ανοιχτεί.
Καινοτομία: η ανάγκη να δείξεις κάτι καινούργιο
Η καινοτομία είναι η ορμή να δοκιμάσεις, να δημιουργήσεις, να δείξεις στον κόσμο κάτι που δεν έχει δει. Χωρίς αυτήν δεν θα μεγαλώναμε ποτέ.
Όταν όμως μένει μόνη της, γίνεται αλλοπρόσαλλη. Αλλάζεις δουλειά, εμφάνιση, απόψεις, κάθε φορά που κάτι νέο τραβάει την προσοχή των άλλων. Στο τέλος δεν ξέρεις πια ποιος είσαι, γιατί κάθε αλλαγή έγινε για να σε δουν, όχι για να γίνεις.
Η γέφυρα: η αυτοεκτίμηση
Οι ψυχολόγοι Jennifer Crocker και Lora Park βρήκαν ότι όταν κυνηγάμε την αξία μας μέσα από την έγκριση των άλλων, πληρώνουμε ακριβό τίμημα: περισσότερο άγχος, λιγότερη μάθηση, πιο εύθραυστες σχέσεις.
Η αληθινή αυτοεκτίμηση δουλεύει αλλιώς. Όταν η αξία σου δεν εξαρτάται από το χειροκρότημα, μπορείς να αλλάξεις χωρίς να χαθείς. Και μπορείς να μείνεις ίδιος χωρίς να κολλήσεις. Οι αξίες σου γίνονται η καρίνα του καραβιού: το κρατούν όρθιο, όσο κι αν αλλάζει ο αέρας στα πανιά.
5 βήματα για να ισορροπήσεις αυθεντικότητα και καινοτομία
1. Γράψε τρεις αξίες που δεν αλλάζεις
Πάρε ένα χαρτί και γράψε τρία πράγματα που θέλεις να μένουν σταθερά, ό,τι κι αν αλλάξει. Για παράδειγμα: ειλικρίνεια, φροντίδα για τους δικούς μου, δημιουργικότητα. Αυτή είναι η καρίνα σου.
2. Ρώτα: «Το αλλάζω για μένα ή για να αρέσω;»
Γράψε μία αλλαγή που σκέφτεσαι. Δίπλα, γράψε ειλικρινά για ποιον την κάνεις. Αν η απάντηση είναι «για να με δουν», ίσως δεν είναι η ώρα. Αν είναι «γιατί μου ταιριάζει», προχώρα.
3. Μέτρα την ένταση από το 0 έως το 10
Πόσο δυνατή είναι η ανάγκη να μείνεις ίδιος; Πόσο δυνατή η ανάγκη να αλλάξεις; Βάλε έναν αριθμό σε καθεμία. Αν η μία είναι 9 και η άλλη 1, κάτι σε τραβάει στα άκρα. Ψάξε ένα βήμα που ανεβάζει λίγο τη χαμηλή.
4. Άλλαξε ένα πράγμα τη φορά
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις όλη σου τη ζωή. Διάλεξε μία μικρή καινοτομία που σέβεται τις τρεις αξίες σου, και δοκίμασέ την για έναν μήνα.
5. Δείξε το πριν γίνει τέλειο
Η αυθεντικότητα δεν περιμένει την τέλεια στιγμή. Μοιράσου κάτι καινούργιο που έφτιαξες ή σκέφτηκες, ακόμα κι αν δεν είναι έτοιμο. Αυτό που δείχνεις αληθινό αξίζει περισσότερο από αυτό που δείχνεις τέλειο.
Αυθεντικότητα δεν σημαίνει να μην αλλάζεις ποτέ
Ο αληθινός εαυτός δεν είναι ένα άγαλμα. Μεγαλώνει, μαθαίνει, αλλάζει. Αυθεντικός δεν είναι αυτός που μένει ίδιος. Είναι αυτός που αλλάζει χωρίς να προδίδει τις αξίες του.
Αν η τελειομανία σε κρατά πίσω, δες γιατί τελειοποιείς ένα σχέδιο αντί να το ξεκινάς. Κι αν συγκρίνεσαι συνέχεια με όσους «αλλάζουν» και «προχωράνε», διάβασε πώς να σταματήσω να συγκρίνομαι με τους άλλους.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:
- νιώθεις ότι δεν ξέρεις πια ποιος είσαι, για εβδομάδες,
- αλλάζεις συνεχώς αποφάσεις και κατευθύνσεις και αυτό σε εξαντλεί,
- φοβάσαι τόσο την αλλαγή που μένεις σε καταστάσεις που σε πληγώνουν,
- έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.
Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.
Θες να το κάνεις βήμα βήμα;
Η αυτοεκτίμηση είναι η γέφυρα ανάμεσα στο ποιος είσαι και στο ποιος θες να γίνεις. Στον δωρεάν οδηγό «Αρκετός όπως είσαι» θα βρεις ασκήσεις για να τη χτίσεις· κατέβασέ τον δωρεάν εδώ.
Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω», που μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.
Διάβασε επίσης
- Πώς να ανεβάσω την αυτοεκτίμησή μου: 7 απλά βήματα
- Πώς να βρω νόημα στη ζωή μου μέσα από τις αξίες μου
- Ο εσωτερικός επικριτής: πώς να μιλάς στον εαυτό σου πιο ευγενικά
Πηγές
- Crocker, J. & Park, L. E. (2004). The costly pursuit of self-esteem. Psychological Bulletin, 130(3) (Το τίμημα της αυτοεκτίμησης που εξαρτάται από την έγκριση)
- Kernis, M. H. & Goldman, B. M. (2006). A multicomponent conceptualization of authenticity. Advances in Experimental Social Psychology, 38 (Τι είναι η αυθεντικότητα)
- Carol Dweck, «Mindset» (2006) (Η νοοτροπία της ανάπτυξης)