«Δείχνω δυνατός, αλλά μέσα μου δεν νιώθω έτσι.» «Δίνω τόσα στους άλλους και ξεχνάω τον εαυτό μου.» «Πότε θα νιώσω ότι αρκώ;» Αν τα έχεις σκεφτεί, δεν είσαι μόνος.
Πώς γεννιέται η αληθινή αυτοεκτίμηση; Όχι από μια μεγάλη επιτυχία ούτε από τα «μπράβο» των άλλων. Γεννιέται όταν δύο πράγματα αρχίζουν να συμφωνούν: η εικόνα σου, δηλαδή αυτό που δείχνεις στον κόσμο, και η σύνδεσή σου, δηλαδή ο τρόπος που νοιάζεσαι για τους άλλους και για σένα.
Η εικόνα: αυτό που δείχνεις
Στο άρθρο Αυθεντικότητα ή καινοτομία; είδαμε πώς συμπεριφερόμαστε ανάμεσα στο «μένω ίδιος» και στο «αλλάζω τα πάντα». Αυτό αφορά την εικόνα: τι δείχνουμε και γιατί.
Όταν η εικόνα σου φτιάχνεται για να αρέσει, γίνεται βιτρίνα. Όσο πιο λαμπερή η βιτρίνα, τόσο πιο άδειο νιώθεις από πίσω. Όταν η εικόνα σου βγαίνει από τις αξίες σου, γίνεται παράθυρο: οι άλλοι βλέπουν αυτό που πραγματικά είσαι.
Η σύνδεση: πώς νοιάζεσαι
Στο άρθρο Συμπόνια ή ενσυναίσθηση; είδαμε πώς μπορούμε να νοιαζόμαστε χωρίς να αδειάζουμε. Αυτό αφορά τη σύνδεση: πώς στεκόμαστε δίπλα στους άλλους.
Όταν η σύνδεση σε αδειάζει, δίνεις για να σε χρειάζονται. Όταν σε γεμίζει, δίνεις επειδή θέλεις, και αφήνεις χώρο και για σένα.
Όταν τα δύο συναντιούνται
Οι δύο αυτές μάχες δεν δουλεύουν χωριστά. Συμπληρώνουν η μία την άλλη. Ο ψυχολόγος Morris Rosenberg όρισε την αυτοεκτίμηση ως τη συνολική στάση που έχεις απέναντι στον εαυτό σου. Αυτή η στάση φτιάχνεται και από το τι δείχνεις και από το πώς σχετίζεσαι.
Η αληθινή αυτοεκτίμηση γεννιέται όταν:
- αυτό που δείχνεις ταιριάζει με αυτό που νιώθεις, οπότε δεν χρειάζεσαι μάσκα,
- ο τρόπος που νοιάζεσαι περιλαμβάνει και σένα, οπότε δεν χρειάζεται να σώζεις για να αξίζεις.
Τότε η αξία σου δεν ανεβοκατεβαίνει με κάθε σχόλιο ή κάθε αποτυχία. Μένει σταθερή, σαν φάρος: το φως του δεν εξαρτάται από το αν περνάει καράβι.
5 βήματα για να χτίσεις αληθινή αυτοεκτίμηση
1. Σύγκρινε τι δείχνεις με τι νιώθεις
Στο τέλος της μέρας γράψε δύο προτάσεις: «Σήμερα έδειξα…» και «Σήμερα ένιωθα…». Αν απέχουν πολύ, ρώτα: «Τι θα άλλαζε αν έδειχνα λίγο περισσότερο αυτό που νιώθω;»
2. Μέτρα την αξία σου με τις πράξεις σου, όχι με το χειροκρότημα
Γράψε μία πράξη σήμερα που σέβεται τις αξίες σου, όσο μικρή κι αν είναι. Αυτή μετράει. Τα likes και τα «μπράβο» είναι καιρός που αλλάζει. Οι πράξεις σου είναι η καρίνα.
3. Δώσε χωρίς να αδειάζεις
Πριν πεις «ναι» σε μια χάρη, ρώτα: «Μου μένει ενέργεια και για μένα;» Αν όχι, πρότεινε κάτι μικρότερο. Η σύνδεση που κρατά είναι αυτή που δεν σε καίει.
4. Κράτα έναν μικρό λόγο στον εαυτό σου
Δώσε στον εαυτό σου μια μικρή υπόσχεση για αυτή την εβδομάδα, όπως δέκα λεπτά περπάτημα τη μέρα, και κράτησέ την. Κάθε υπόσχεση που κρατάς στον εαυτό σου χτίζει εμπιστοσύνη σε αυτόν.
5. Γιόρτασε την πρόοδο, όχι μόνο το αποτέλεσμα
Κάθε Κυριακή γράψε ένα πράγμα που έκανες καλύτερα από την προηγούμενη εβδομάδα. Η αυτοεκτίμηση δεν χτίζεται με μεγάλα άλματα. Χτίζεται με μικρά βήματα που τα βλέπεις.
Αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει να νιώθεις πάντα καλά
Θα υπάρχουν μέρες που θα αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου. Είναι φυσικό. Αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει ότι δεν πέφτεις ποτέ. Σημαίνει ότι, όταν πέφτεις, δεν ξεχνάς ότι αξίζεις.
Για περισσότερες ιδέες, δες πώς να ανεβάσω την αυτοεκτίμησή μου σε 7 απλά βήματα. Κι αν η αξία σου εξαρτάται από το πώς τα πας σε σχέση με τους άλλους, διάβασε πώς να σταματήσω να συγκρίνομαι.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:
- νιώθεις ότι δεν αξίζεις τίποτα τις περισσότερες μέρες, για εβδομάδες,
- κρύβεσαι πίσω από μια εικόνα και φοβάσαι πολύ μήπως φανεί τι νιώθεις,
- δίνεις τόσα στους άλλους που δεν σου μένει τίποτα για σένα,
- έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.
Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.
Θες να το κάνεις βήμα βήμα;
Η αυτοεκτίμηση χτίζεται με μικρές, καθημερινές ασκήσεις. Στον δωρεάν οδηγό «Αρκετός όπως είσαι» θα τις βρεις βήμα βήμα· κατέβασέ τον δωρεάν εδώ.
Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω», που μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.
Διάβασε επίσης
- Αυθεντικότητα ή καινοτομία; Πώς μετράς την ένταση του τι θες να δείξεις στον κόσμο
- Συμπόνια ή ενσυναίσθηση; Οι δύο τρόποι να μετράς το βάρος της καρδιάς
- Πώς να ανεβάσω την αυτοεκτίμησή μου: 7 απλά βήματα
Πηγές
- Morris Rosenberg, «Society and the Adolescent Self-Image» (1965) (Ο ορισμός της αυτοεκτίμησης)
- Crocker, J. & Park, L. E. (2004). The costly pursuit of self-esteem. Psychological Bulletin, 130(3) (Το τίμημα της αυτοεκτίμησης που εξαρτάται από την έγκριση)
- Kristin Neff, «Self-Compassion» (2011) (Η αυτοσυμπόνια)