Κάθεσαι στο γραφείο με καλή διάθεση. Ανοίγεις ένα έγγραφο. Μετά ένα email. Μετά το κινητό χτυπά. Μετά θυμάσαι κάτι άλλο. Δύο ώρες αργότερα, έχεις κουραστεί σαν να δούλεψες όλη μέρα, αλλά δεν έχεις τελειώσει τίποτα. «Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ στη δουλειά» είναι μια φράση που ακούγεται όλο και πιο συχνά.
Πριν κατηγορήσεις τον εαυτό σου, δες τι φταίει συνήθως. Σπάνια είναι ένα μόνο πράγμα.
1. Το multitasking
Νομίζουμε ότι κάνουμε πολλά μαζί. Στην πραγματικότητα, ο εγκέφαλος πηγαίνει γρήγορα από το ένα στο άλλο. Κάθε φορά που αλλάζεις, χάνεις λίγο χρόνο και λίγη ενέργεια για να «ξαναμπείς». Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία αναφέρει ότι αυτό το κόστος μπορεί να φτάσει έως και το 40% του παραγωγικού μας χρόνου.
2. Οι συνεχείς διακοπές
Η ερευνήτρια Gloria Mark, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, μελετά χρόνια πώς δουλεύουμε μπροστά στις οθόνες. Βρήκε ότι σήμερα μένουμε κατά μέσο όρο περίπου 47 δευτερόλεπτα σε μια οθόνη πριν αλλάξουμε σε άλλη. Πριν από είκοσι χρόνια ήταν περίπου δυόμισι λεπτά. Δεν φταις μόνο εσύ. Ο τρόπος που δουλεύουμε σήμερα μας σπάει την προσοχή σε κομμάτια.
3. Ένα μυαλό που είναι αλλού
Μπορεί να κάθεσαι μπροστά στη δουλειά, αλλά το μυαλό σου να είναι στο αυριανό ραντεβού ή σε μια κουβέντα που δεν πήγε καλά χθες. Στο βιβλίο μου «Εν Πλω», η Ελένη περνά ένα ολόκληρο πρωινό με τρία ανοιχτά παράθυρα κι ένα τηλέφωνο που χτυπά. Σχεδόν τρεις ώρες δουλειάς, και δεν ολοκληρώνει τίποτα. Δεν της λείπει ικανότητα. Η προσοχή της είναι μοιρασμένη ανάμεσα στο αύριο και στο χθες, και για το τώρα μένει πολύ λίγη.
4. Κούραση και κακός ύπνος
Όταν δεν κοιμάσαι καλά, η συγκέντρωση είναι από τα πρώτα πράγματα που χάνονται. Αν ξυπνάς τη νύχτα με σκέψεις, ίσως σε βοηθήσει ο οδηγός μου για τον ύπνο.
5. Άγχος και πίεση
Το άγχος τραβά την προσοχή σε ό,τι μοιάζει απειλή. Όταν η δουλειά είναι πολλή και ο χρόνος λίγος, ο εγκέφαλος πηδά από φωτιά σε φωτιά. Όσο περισσότερο πιέζεσαι να συγκεντρωθείς, τόσο πιο δύσκολο γίνεται.
6. Η δουλειά δεν είναι σαφής
Μερικές φορές δεν συγκεντρωνόμαστε επειδή δεν ξέρουμε ακριβώς τι πρέπει να κάνουμε. Το «να προχωρήσω το έργο» είναι θολό. Το «να γράψω την πρώτη παράγραφο της πρότασης» είναι σαφές. Ό,τι είναι θολό, το μυαλό το αποφεύγει.
Τι βοηθά
- Ένα πράγμα τη φορά: κλείσε όσα παράθυρα δεν χρειάζεσαι, άφησε ανοιχτό μόνο ένα.
- Λίγος χρόνος, πλήρης προσοχή: 25 λεπτά με όλη σου την προσοχή αξίζουν περισσότερο από δύο ώρες μοιρασμένες.
- Μια μικρή παύση όταν χάνεσαι: πάρε μια ανάσα και πρόσεξε κάτι γύρω σου, ένα φως, έναν ήχο, μια μυρωδιά. Η Ελένη γύρισε στο τώρα από το γιασεμί στο μπαλκόνι της, και τελείωσε σε πέντε λεπτά ένα email που την περίμενε μία ώρα.
Βήμα βήμα οδηγίες θα βρεις στο άρθρο πώς να συγκεντρωθώ στη δουλειά.
Πότε να το ψάξεις περισσότερο
Αν η δυσκολία στη συγκέντρωση είναι καινούργια και έντονη, αν συνοδεύεται από μεγάλη κούραση, αϋπνία, αλλαγές στην όρεξη ή χαμηλή διάθεση, ή αν σε δυσκολεύει από παιδί σε κάθε τομέα της ζωής σου, αξίζει να μιλήσεις με έναν γιατρό ή ψυχολόγο. Μερικές φορές πίσω της υπάρχει κάτι που θέλει φροντίδα.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:
- νιώθεις έτσι τις περισσότερες μέρες, για αρκετές εβδομάδες,
- σου είναι δύσκολο να δουλέψεις, να κοιμηθείς ή να χαρείς πράγματα που παλιά σου άρεσαν,
- οι σκέψεις σε κουράζουν τόσο που δεν βρίσκεις ανάσα,
- έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.
Ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει με τρόπους που έχουν δοκιμαστεί, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.
Θες να το κάνεις βήμα βήμα;
Έφτιαξα έναν δωρεάν οδηγό 12 σελίδων, τον «Γιατί δεν μπορώ να συγκεντρωθώ;» Έχει ημερολόγιο περισπασμών, φύλλο «ένα πράγμα τη φορά», άσκηση για να γυρνάς στο τώρα με τις αισθήσεις και πρόγραμμα 14 ημερών. Μπορείς να τον κατεβάσεις δωρεάν εδώ ή να γράψεις το email σου ακριβώς από κάτω.
Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω: Η μηχανική της πλεύσης». Μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.