Ανοίγεις το βιβλίο. Διαβάζεις μια σελίδα. Φτάνεις στο τέλος και καταλαβαίνεις ότι δεν θυμάσαι τίποτα. Την ξαναδιαβάζεις. Το κινητό ανάβει. Δέκα λεπτά μετά, είσαι πάλι στην ίδια σελίδα. «Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ στο διάβασμα, τι να κάνω;» Είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις μαθητών, φοιτητών, αλλά και ενηλίκων που ξαναπιάνουν το διάβασμα για μια εξέταση ή ένα σεμινάριο.
Τα καλά νέα: η συγκέντρωση δεν είναι ταλέντο που το έχεις ή δεν το έχεις. Μοιάζει περισσότερο με μυ. Δυναμώνει με τον σωστό τρόπο.
7 βήματα για να συγκεντρωθείς στο διάβασμα
1. Το κινητό σε άλλο δωμάτιο
Όχι αθόρυβο δίπλα σου. Σε άλλο δωμάτιο. Ακόμα κι όταν δεν χτυπά, ένα μέρος του μυαλού σου περιμένει να χτυπήσει. Αν το χρειάζεσαι για χρονόμετρο, βάλε ένα απλό ξυπνητήρι.
2. Ένας στόχος για κάθε φορά που κάθεσαι
Όχι «διαβάζω Ιστορία». Κάτι συγκεκριμένο: «διαβάζω τις σελίδες 40 με 52 και γράφω 5 σημεία». Όταν ξέρεις πού πας, το μυαλό ξεφεύγει λιγότερο.
3. Μικρά κομμάτια χρόνου
Διάβασε 25 λεπτά και κάνε διάλειμμα 5 λεπτών. Μετά από τέσσερα τέτοια κομμάτια, κάνε ένα μεγαλύτερο διάλειμμα. Είναι πιο εύκολο να μείνεις συγκεντρωμένος όταν ξέρεις ότι το διάλειμμα έρχεται σύντομα.
4. Διάβαζε με το μολύβι στο χέρι
Γράψε ερωτήσεις στο περιθώριο. Κλείσε το βιβλίο και πες δυνατά τι θυμάσαι. Το να ανακαλείς αυτό που διάβασες βοηθά πολύ περισσότερο στη μνήμη από το να το ξαναδιαβάζεις.
5. Διαλείμματα χωρίς οθόνη
Αν στο διάλειμμα ανοίξεις τα social, ο εγκέφαλος δεν ξεκουράζεται. Σήκω, περπάτησε, πιες νερό, κοίτα έξω από το παράθυρο. Πέντε λεπτά πραγματικής ξεκούρασης αξίζουν περισσότερο.
6. Όταν το μυαλό φεύγει, φέρ’ το πίσω με ευγένεια
Θα φεύγει. Είναι φυσικό. Μόλις το καταλάβεις, μη θυμώσεις. Πάρε μια ανάσα, άγγιξε το βιβλίο, πρόσεξε το βάρος του στα χέρια σου, και γύρνα στη σελίδα. Κάθε φορά που το φέρνεις πίσω, ο «μυς» της προσοχής δυναμώνει. Στο βιβλίο μου «Εν Πλω» το λέω «κίνηση του κουπιού»: δεν χρειάζεται να μη χαθείς ποτέ, αρκεί να ξέρεις πώς γυρνάς.
7. Φρόντισε τα βασικά
Ύπνος, φαγητό, λίγη κίνηση. Όταν είσαι κουρασμένος ή νηστικός, καμία τεχνική δεν θα δουλέψει καλά. Ο ύπνος είναι, επιπλέον, η ώρα που ο εγκέφαλος «αποθηκεύει» ό,τι διάβασες.
Αν το άγχος των εξετάσεων σε παγώνει
Μερικές φορές δεν συγκεντρωνόμαστε επειδή φοβόμαστε. Αν το διάβασμα σού φέρνει σφίξιμο στο στήθος, σκέψεις του τύπου «δεν θα τα καταφέρω» ή αναβολές, ίσως σε βοηθήσουν και τα άρθρα γιατί αναβάλλω συνέχεια και πώς να σταματήσω να υπεραναλύω.
Αν η δυσκολία στη συγκέντρωση υπάρχει από μικρή ηλικία και σε όλα, όχι μόνο στο διάβασμα, μίλησε με έναν ειδικό. Αξίζει να ξέρεις τι συμβαίνει.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:
- νιώθεις έτσι τις περισσότερες μέρες, για αρκετές εβδομάδες,
- σου είναι δύσκολο να δουλέψεις, να κοιμηθείς ή να χαρείς πράγματα που παλιά σου άρεσαν,
- οι σκέψεις σε κουράζουν τόσο που δεν βρίσκεις ανάσα,
- έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.
Ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει με τρόπους που έχουν δοκιμαστεί, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.
Θες να το κάνεις βήμα βήμα;
Έφτιαξα έναν δωρεάν οδηγό 12 σελίδων, τον «Γιατί δεν μπορώ να συγκεντρωθώ;» Μέσα θα βρεις έτοιμο πρόγραμμα με κομμάτια χρόνου και ημερολόγιο περισπασμών, για να δεις τι σε τραβά μακριά. Μπορείς να τον κατεβάσεις δωρεάν εδώ ή να γράψεις το email σου ακριβώς από κάτω.
Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω: Η μηχανική της πλεύσης». Μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.