Είναι σαν δίσκος που κόλλησε. Η ίδια σκέψη, η ίδια σκηνή, η ίδια ερώτηση, ξανά και ξανά. Στο αυτοκίνητο, στο ντους, πριν κοιμηθείς. Αν λες «σκέφτομαι συνέχεια τα ίδια», ξέρεις πόσο κουραστικό είναι.
Η καλή είδηση: αυτός ο κύκλος σπάει. Όχι με το ζόρι, αλλά με μερικά απλά κόλπα.
Γιατί το μυαλό κολλάει
Το μυαλό μας είναι φτιαγμένο να λύνει προβλήματα. Όταν κάτι δεν έχει κλείσει, όταν κάτι μας πόνεσε ή μας φόβισε, γυρίζει εκεί ξανά και ξανά, σαν να ψάχνει τη λύση. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά δεν υπάρχει λύση να βρει: το παρελθόν δεν αλλάζει και το μέλλον δεν το ξέρουμε.
Έτσι, η σκέψη γίνεται κύκλος: σκέφτομαι → νιώθω άσχημα → σκέφτομαι περισσότερο για να νιώσω καλύτερα → νιώθω χειρότερα.
Πώς να σπάσεις τον κύκλο
1. Δώσε όνομα σε αυτό που συμβαίνει
Όταν πιάσεις τον εαυτό σου να γυρίζει πάλι εκεί, πες: «Α, πάλι η ίδια ταινία.» Όταν δίνεις όνομα στη σκέψη, παίρνεις λίγη απόσταση. Δεν είσαι η σκέψη σου. Είσαι αυτός που την παρατηρεί.
2. Ρώτα: «Αυτό με βοηθά;»
Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι η σκέψη είναι λάθος. Αρκεί να ρωτήσεις αν σε βοηθά. Αν η απάντηση είναι «όχι, απλώς με κουράζει», έχεις το δικαίωμα να την αφήσεις για τώρα.
3. Μετάφερέ τη στο χαρτί και κλείσε το τετράδιο
Γράψε τη σκέψη. Από κάτω γράψε: «Θα την ξανασκεφτώ αύριο στις …» και κλείσε το τετράδιο. Έτσι το μυαλό ξέρει ότι το θέμα δεν χάθηκε, απλώς περιμένει τη σειρά του. Αυτό ταιριάζει με την «ώρα για τις ανησυχίες» που προτείνει το NHS.
4. Ζύγισε τη σκέψη
Σε ένα χαρτί με δύο στήλες γράψε:
- Τι λέει ότι η σκέψη είναι αλήθεια;
- Τι λέει ότι ίσως δεν είναι όλη η αλήθεια;
Συχνά θα δεις ότι η σκέψη είναι πολύ πιο σκληρή από την πραγματικότητα.
5. Άλλαξε δωμάτιο, άλλαξε δραστηριότητα
Ο κύκλος πιάνεται εύκολα όταν κάθεσαι ακίνητος. Σήκω, βγες στο μπαλκόνι, πότισε τα λουλούδια, πάρε τηλέφωνο έναν φίλο. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία προτείνει δραστηριότητες που διακόπτουν τη σκέψη και, αν γίνεται, ένα μέρος που συνδέεις με καλές στιγμές.
6. Μίλα σε κάποιον, αλλά μία φορά
Το να μοιραστείς κάτι βοηθά. Το να το λες ξανά και ξανά στους ίδιους ανθρώπους, χωρίς να αλλάζει κάτι, μπορεί να κρατήσει τον κύκλο ζωντανό. Ζήτα από τον φίλο σου να σε βοηθήσει να βρεις ένα βήμα, όχι μόνο να σε ακούσει.
Πώς θα καταλάβεις ότι βελτιώνεσαι
Η σκέψη μπορεί να συνεχίσει να έρχεται. Αυτό δεν είναι αποτυχία. Βελτίωση σημαίνει ότι έρχεται πιο σπάνια, κρατά λιγότερο και σε τραβά λιγότερο. Μέτρα αυτή την πρόοδο, όχι το αν η σκέψη εξαφανίστηκε.
Για περισσότερους τρόπους, δες το άρθρο πώς να σταματήσω να υπεραναλύω. Αν ο κύκλος σε κολλάει σε μια απόφαση, διάβασε το δεν μπορώ να πάρω αποφάσεις.
Πότε χρειάζεται ειδικός
Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:
- νιώθεις έτσι τις περισσότερες μέρες, για αρκετές εβδομάδες,
- σου είναι δύσκολο να δουλέψεις, να κοιμηθείς ή να χαρείς πράγματα που παλιά σου άρεσαν,
- οι σκέψεις σε κουράζουν τόσο που δεν βρίσκεις ανάσα,
- έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.
Ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει με τρόπους που έχουν δοκιμαστεί, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.
Θες να το κάνεις βήμα βήμα;
Έφτιαξα έναν δωρεάν οδηγό 12 σελίδων, τον «Λιγότερη σκέψη, περισσότερη ζωή». Μέσα θα βρεις το φύλλο «ζύγισε τη σκέψη» έτοιμο για να το τυπώσεις. Μπορείς να τον κατεβάσεις δωρεάν εδώ ή να γράψεις το email σου ακριβώς από κάτω.
Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω». Μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.
Διάβασε επίσης
- Πώς να σταματήσω να υπεραναλύω: 7 τρόποι που βοηθούν
- Δεν μπορώ να πάρω αποφάσεις: πώς να αποφασίζω πιο εύκολα