Φόβος ή διαίσθηση; Πώς ξεχωρίζω τι μου λέει το ένστικτο

Σημείωση: κείμενο αυτοβοήθειας Οι ιδέες εδώ είναι για αυτοβοήθεια και προσωπική φροντίδα. Δεν είναι ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία και δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο σου. Αν κάτι σε δυσκολεύει έντονα ή κρατά καιρό, μίλησε με έναν ειδικό.

«Κάτι μου λέει να μην πάω.» «Είναι το ένστικτό μου ή απλώς φοβάμαι;» «Την άλλη φορά δεν το άκουσα και το μετάνιωσα.» Αν τα έχεις σκεφτεί, δεν είσαι μόνος.

Φόβος ή διαίσθηση; Μέσα μας ακούγονται συχνά και τα δύο με την ίδια φωνή: ένα σφίξιμο, ένα «όχι». Η διαφορά όμως είναι μεγάλη. Ο φόβος συνήθως μιλά για το χθες. Η διαίσθηση μιλά για το τώρα.

Το εσωτερικό σου ραντάρ

Τα συναισθήματά σου δουλεύουν σαν ραντάρ. Σε ειδοποιούν όταν κάτι δεν πάει καλά, συχνά πριν το καταλάβει το μυαλό. Αυτό είναι πολύτιμο. Είναι η καθημερινή εξυπνάδα που σε βοηθά να αποφεύγεις τις παγίδες.

Το ραντάρ όμως πιάνει και θόρυβο. Οι παλιές πληγές και ενοχές δεν μένουν στο παρελθόν. Προβάλλονται στο αύριο, σαν σκιές στην οθόνη. Μια φορά πληγώθηκες, και τώρα κάθε νέος άνθρωπος μοιάζει επικίνδυνος. Μια φορά απέτυχες, και τώρα κάθε νέα προσπάθεια σου φαίνεται λάθος.

Όσο πιο νωρίς αναγνωρίζεις αυτές τις σκιές, τόσο πιο καθαρά βλέπεις τι είναι πραγματικό.

Φόβος: μια απειλή που δεν έχει έρθει ακόμα

Ο φόβος είναι ανησυχία για κάτι που μπορεί να συμβεί στο μέλλον. Κάποιοι φόβοι είναι χρήσιμοι: σε κάνουν να προσέχεις. Πολλοί όμως δεν στηρίζονται σε κανένα στοιχείο. Όταν τους κοιτάξεις με λογική, δεν στέκουν.

Ο φόβος έχει συνήθως αυτά τα σημάδια:

  • Βιάζεται: «Πρέπει να αποφασίσω τώρα!»
  • Φτιάχνει ιστορίες: «Κι αν… και μετά… και τότε…»
  • Θυμίζει κάτι παλιό: το ίδιο σφίξιμο το έχεις νιώσει ξανά, σε άλλη στιγμή.
  • Απλώνεται: από ένα συγκεκριμένο πράγμα, γίνεται «όλα είναι επικίνδυνα».

Το τελευταίο το περιγράψαμε στο άρθρο όταν ο φόβος θολώνει τον χάρτη.

Διαίσθηση: μια ήσυχη αίσθηση που ενώνει σώμα και ψυχή

Η διαίσθηση μοιάζει με μια έκτη αίσθηση. Δεν μετράει και δεν υπολογίζει. Απλώς ξέρει, και το νιώθεις στο σώμα. Συχνά έχει να κάνει με τους άλλους: καταλαβαίνεις πώς νιώθει κάποιος πριν σου το πει. Αυτό λέγεται ενσυναίσθηση, και είναι βασικό κομμάτι της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Η διαίσθηση έχει άλλα σημάδια:

  • Είναι ήρεμη: δεν σε σπρώχνει, απλώς σου δείχνει.
  • Μιλά για το τώρα: για αυτόν τον άνθρωπο, αυτή τη στιγμή.
  • Δεν χρειάζεται ιστορία: είναι ένα καθαρό «ναι» ή «όχι», χωρίς σενάρια.
  • Μένει: περνούν μέρες και η αίσθηση είναι ίδια, ούτε μεγαλώνει ούτε σβήνει.

Οι ερευνητές Daniel Kahneman και Gary Klein βρήκαν ότι η διαίσθηση είναι πιο αξιόπιστη σε θέματα όπου έχεις εμπειρία. Αν ξέρεις καλά τη θάλασσα, το ένστικτό σου για τον καιρό αξίζει. Σε κάτι εντελώς καινούργιο, χρειάζεται και λίγη λογική.

5 βήματα για να ξεχωρίζεις τον φόβο από τη διαίσθηση

1. Ονόμασε τι ακριβώς νιώθεις

Μην μείνεις στο «κάτι δεν μου αρέσει». Ρώτα «τι φοβάμαι;» και γράψ’ το σε μία πρόταση. Ένας φόβος με όνομα μικραίνει. Μια διαίσθηση με όνομα γίνεται πιο καθαρή.

2. Ρώτα: «Πότε το ξανάνιωσα αυτό;»

Αν το ίδιο σφίξιμο σού θυμίζει μια παλιά στιγμή, μια απόρριψη, ένα λάθος, μια ντροπή, τότε μάλλον είναι η σκιά του παρελθόντος. Δεν είναι απαραίτητα λάθος, αλλά δεν είναι πληροφορία για το σήμερα.

3. Δες αν μιλά για το τώρα ή για το «κι αν»

Γράψε τι ακριβώς βλέπεις, ακούς και ξέρεις σήμερα. Μετά γράψε τι φαντάζεσαι ότι θα γίνει. Αν η αίσθηση ζει μόνο στη δεύτερη στήλη, είναι φόβος.

4. Δώσε του μια νύχτα

Ο φόβος φουσκώνει γρήγορα και ξεφουσκώνει γρήγορα. Η διαίσθηση μένει ίδια. Αν μπορείς, μην αποφασίσεις αμέσως. Ξανακοίτα την αίσθηση το επόμενο πρωί.

5. Ρώτα τη λογική να βοηθήσει, όχι να αποφασίσει

Ρώτα: «Έχω στοιχεία γι’ αυτό;» και «Έχω εμπειρία σε αυτό το θέμα;». Αν η απάντηση είναι ναι, η διαίσθησή σου μάλλον αξίζει. Αν είναι όχι, κάνε ένα μικρό, ασφαλές βήμα για να μάθεις περισσότερα, πριν αποφασίσεις.

Διαίσθηση δεν σημαίνει να μη φοβάσαι ποτέ

Ακόμα κι όταν ακούς σωστά τη διαίσθησή σου, ο φόβος μπορεί να είναι εκεί. Είναι φυσικό. Δεν χρειάζεται να τον διώξεις. Χρειάζεται να τον αναγνωρίζεις, ώστε να μην παίρνει εκείνος τις αποφάσεις στη θέση σου.

Αν ο φόβος σε μπλοκάρει όταν πρέπει να διαλέξεις, δες πώς να αποφασίζεις με το μυαλό και την καρδιά μαζί. Κι αν το μυαλό σου γυρίζει συνέχεια τα ίδια σενάρια, διάβασε πώς να σταματήσω να υπεραναλύω.

Πότε χρειάζεται ειδικός

Οι ιδέες εδώ βοηθούν πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν αντικαθιστούν τον γιατρό ή τον ψυχολόγο. Μίλησε με έναν ειδικό αν:

  • ο φόβος σε εμποδίζει να βγεις, να δουλέψεις ή να συναντήσεις ανθρώπους,
  • νιώθεις συχνά ξαφνικό πανικό, με ταχυκαρδία ή δυσκολία στην ανάσα,
  • οι ανησυχίες σε κρατούν ξύπνιο τις περισσότερες νύχτες, για εβδομάδες,
  • έχεις χάσει την ελπίδα ή νιώθεις ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσεις.

Αν θες να μιλήσεις με κάποιον τώρα, υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, κάλεσε αμέσως το 1018 ή το 112.

Θες να το κάνεις βήμα βήμα;

Αν οι ανησυχίες σου γυρίζουν συνέχεια στο «κι αν», ξεκίνα από τον δωρεάν οδηγό «Λιγότερη σκέψη, περισσότερη ζωή». Κατέβασέ τον δωρεάν εδώ.

Κι αν θες κάτι για τις μεγαλύτερες φουρτούνες της ζωής, ρίξε μια ματιά στο βιβλίο μου «Εν Πλω». Μιλά για το πώς κρατάμε το τιμόνι όταν η θάλασσα αγριεύει.

Διάβασε επίσης

Πηγές

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Κύλιση στην κορυφή