Υπάρχει ένας νόμος τόσο παλιός όσο το ίδιο το σύμπαν και τόσο απλός που συχνά τον προσπερνάμε: τίποτα δεν χάνεται ποτέ. Η ενέργεια δεν δημιουργείται από το μηδέν ούτε εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει μορφή, αδιάκοπα, σε έναν κύκλο που δεν κουράζεται και δεν ξεχνά τίποτα από όσα κάποτε υπήρξαν.
Στη φυσική λέγεται διατήρηση της ενέργειας. Εδώ θα τον χρησιμοποιήσω ως εικόνα, γιατί η εικόνα αυτή εξηγεί κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν και δεν ξέρουν να ονομάσουν.
Το νερό που δεν χάνεται
Σκέψου το νερό της θάλασσας. Κάτω από τον ήλιο του μεσημεριού το επιφανειακό στρώμα ζεσταίνεται, μόριο προς μόριο, και κάποια μόρια ξεφεύγουν σαν ατμός, αόρατα, προς τον ουρανό. Εκεί συναντούν άλλα όμοια και σχηματίζουν σύννεφο, λευκό στην αρχή, μετά γκρίζο, μετά βαρύ.
Όταν το βάρος γίνεται αφόρητο, το σύννεφο αφήνει το νερό να πέσει ξανά σαν βροχή. Μερικές φορές χιλιόμετρα μακριά από εκεί που ξεκίνησε: σε ένα βουνό, σε ένα δάσος, στη στέγη ενός σπιτιού. Και από εκεί, μέσα από ρυάκια και ποτάμια, το νερό ταξιδεύει ξανά, υπομονετικά, μέχρι να γυρίσει στην ίδια θάλασσα.
Κανένα μόριο δεν χάνεται στη διαδρομή. Απλώς ταξιδεύει και αλλάζει μορφή όσες φορές χρειαστεί.
Το ίδιο ισχύει για κάθε ιδέα που γεννιέται μέσα σου
Αυτή είναι η αλήθεια που λίγοι σκέφτονται: μια ιδέα που κρατάς κλειδωμένη στο κεφάλι σου δεν περιμένει ουδέτερη μέχρι να είσαι έτοιμος. Είναι ενέργεια ζωντανή, και ενέργεια ακίνητη δεν υπάρχει. Το μόνο ερώτημα είναι σε τι θα μεταμορφωθεί.
Αν βρει διέξοδο προς τα έξω, γίνεται δημιουργία: ένα έργο, μια επιχείρηση, μια συζήτηση που αλλάζει μια σχέση. Αν μείνει φυλακισμένη, γίνεται κάτι πιο σκοτεινό.
Στο «Εν Πλω» ο Νίκος κρατούσε επί δύο χρόνια ένα σχέδιο εταιρείας μέσα σε ένα ντοσιέ, στο δεύτερο συρτάρι του γραφείου του. Με κάθε μήνα χωρίς καμία κίνηση, η καθαρή ενέργεια που είχε γεννήσει το σχέδιο πύκνωνε σε κάτι άλλο. Ο ενθουσιασμός έγινε ανησυχία. Η ανησυχία έγινε ένα διάχυτο άγχος, που εμφανιζόταν σε στιγμές εντελώς άσχετες: σε μια συνάντηση, σε μια βόλτα, ακόμα και σε στιγμές χαλάρωσης. Και το άγχος έγινε βάρος στο στήθος.
Το βάρος ως σήμα
Εδώ είναι η μικρή αποκάλυψη που αξίζει να κρατήσεις. Εκείνο το βάρος δεν ήταν εχθρός του Νίκου. Ήταν σήμα. Η ίδια η ενέργεια της ιδέας του φώναζε, με τον μόνο τρόπο που ήξερε, ότι ήταν καιρός να αλλάξει μορφή.
Αν σου συμβαίνει κάτι παρόμοιο, δοκίμασε να αλλάξεις την ερώτηση. Αντί για «τι πάει στραβά μαζί μου;», ρώτα: ποια ιδέα, ποια κίνηση, ποιο «θα το κάνω αργότερα» κρατάω κλειδωμένο;
Δεν χρειάζεται να λύσεις τίποτα ακόμα. Αρκεί να δώσεις όνομα στο βάρος. Πολλές φορές μόνο αυτό το δευτερόλεπτο ειλικρίνειας το κάνει λίγο ελαφρύτερο.
Μια διευκρίνιση που οφείλω: δεν είναι κάθε βάρος μια ιδέα που περιμένει να βγει. Αν η ανησυχία ή η δυσφορία σου είναι έντονη, επίμονη ή σε εμποδίζει στην καθημερινότητα, αξίζει να μιλήσεις με έναν επαγγελματία υγείας. Αυτό το άρθρο είναι μια εικόνα για να κοιτάξεις τον εαυτό σου, όχι υποκατάστατο φροντίδας.
Ο φόβος του αύριο και το βάρος του χθες
Στο «Εν Πλω» περιγράφω ότι μέσα σου δεν κατοικεί ένας εαυτός, αλλά δύο. Ο ένας ζει ψηλά, βλέπει μακριά και ονειρεύεται. Το πρόβλημά του είναι ο φόβος του αύριο: «κι αν δεν είναι η κατάλληλη στιγμή;», «κι αν όλα αυτά μείνουν για πάντα οράματα;». Ο άλλος ζει χαμηλά, στο σώμα και στα χέρια σου, και κουβαλά το χθες σαν σάκο στην πλάτη: κάθε αποτυχία, κάθε λάθος που η πραγματικότητα το έκανε πιο σκληρό απ’ όσο περίμενες.
Μια ιδέα που μένει κλειδωμένη τους τρέφει και τους δύο. Ο πάνω κόσμος τη βλέπει να μην ξεκινά και φοβάται. Ο κάτω κόσμος θυμάται κάθε φορά που δεν πήγε καλά και διστάζει. Και η ενέργεια που θα μπορούσε να γίνει δημιουργία γυρίζει μέσα σου και γίνεται βάρος.
Τρία ερωτήματα για να δώσεις όνομα στο βάρος
1. Ποια ιδέα ή ποιο σχέδιο κρατάω κλειδωμένο στο κεφάλι μου;
2. Ποια θα ήταν η πιο μικρή και πιο ατελής μορφή του που μπορεί να βγει έξω αυτή την εβδομάδα;
3. Ποιον άνθρωπο θα μπορούσα να πω δυνατά την πρώτη πρόταση;
Δεν χρειάζεται να απαντήσεις τέλεια, ούτε σήμερα. Αρκεί να τα αφήσεις να σε ακουμπήσουν.
Μην περιμένεις βροχή
Ο Νίκος έκανε τελικά το τηλεφώνημα. Δεν έγινε όμως επειδή πείστηκε ότι ήρθε η σωστή στιγμή. Το τέταρτο πρωί, ανοίγοντας το παράθυρο, μια μυρωδιά βρεγμένου χώματος τον έκανε να σταθεί ακίνητος για λίγα δευτερόλεπτα. Και σε εκείνη την ακινησία το χέρι του κινήθηκε πριν προλάβει να το ξανασκεφτεί.
Το βιβλίο λέει κάτι ακόμα, που συχνά ξεχνάμε. Μετά την πράξη πρέπει να αφήσεις. Ο Νίκος, αμέσως μετά το τηλεφώνημα, ένιωσε τον γνώριμο πειρασμό να ξαναπαίξει όλη τη συνομιλία στο μυαλό του. Αντί γι’ αυτό, πήρε μια βαθιά ανάσα και πήγε να φτιάξει καφέ. Πράξη χωρίς φόβο και μετά άφεση χωρίς ενοχή.
Τι ακριβώς έγινε μέσα του εκείνο το πρωί, ανάμεσα στη μυρωδιά και στο τηλέφωνο; Και πώς μπορείς να το ξαναδημιουργήσεις εσύ, μια συνηθισμένη μέρα, χωρίς να περιμένεις βροχή;
Αν θες να δεις πώς αλλάζει μορφή ένα βάρος, ξεκίνα με το δωρεάν «Πρωτόκολλο των 3 Δευτερολέπτων». Η συνέχεια της ιστορίας είναι στο «Εν Πλω»: